به گزارش تحریریه، موسسه علوم و امنیت بین الملل (The Institute for Science and International Security ) در گزارشی آورده است: در ۱۳ ژوئیه، پرزیدنت ترامپ به وضوح اعلام کرد که تأسیسات هسته‌ای کوه کلنگ‌گاز در لیست اهداف ایالات متحده قرار دارد. رئیس‌جمهور در مصاحبه‌ای با برنامه هیو هیویت اظهار داشت: «ما بر آن نظارت داریم و کوه کلنگ‌گاز یک هدف احتمالی برای یک ضربه بزرگ و قوی درست به ورودی اصلی است… ما کوه کلنگ‌گاز را بسیار دقیق زیر نظر داریم. ما هیچ فعالیتی در آنجا نمی‌بینیم.»

ترامپ مصاحبه را با یک بیانیه قاطع‌تر به پایان رساند: «ما کوه کلنگ‌گاز را از بین خواهیم برد. به ایرانی‌ها بگویید آماده باشند.»

این تأسیسات تونلی در حال ساخت، پیش از این در جنگ‌های ژوئن ۲۰۲۵ یا ۲۰۲۶ هدف قرار نگرفته بود، به جز تخریب یک خودرو در یک تپه خاکریز نزدیک، که به اعتقاد ما به احتمال زیاد با پدافند هوایی مرتبط بوده است. ارزیابی ما از تصاویر ماهواره‌ای تا به امروز نشان می‌دهد که این تأسیسات هنوز عملیاتی نشده است، اما ساخت‌وساز آن ادامه دارد.

این سایت مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای در جنوب تأسیسات غنی‌سازی نطنز قرار دارد و بخشی از یک سایت بزرگ و امن است که شامل یک مجموعه تونلی کوچکتر دیگر نیز می‌شود. این مجموعه کوچکتر در ابتدا در سال ۲۰۰۷ ساخته شد، در سال‌های اخیر توسعه و استحکام یافت و اندکی پس از جنگ ژوئن ۲۰۲۵ مسدود شد.

کوه بزرگی که مجموعه تونل اصلی را در خود جای داده است، «کوه کلنگ‌گاز» نامیده می‌شود، که «کلنگ» به معنای Pickaxe است و به همین دلیل این سایت امروزه به این نام شناخته می‌شود. ساخت‌وساز تأسیسات کوه کلنگ‌گاز در پاییز ۲۰۲۰ آغاز شد و در آن زمان ایران اعلام کرد که سالن‌های زیرزمینی برای جایگزینی تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ پیشرفته روی زمین در سایت اصلی نطنز که تخریب شده بود، در نظر گرفته شده‌اند. سایت تخریب‌شده برای مونتاژ حدود ۶۰۰۰ سانتریفیوژ پیشرفته در سال طراحی شده بود، ظرفیتی بالا که برای تولید ده‌ها هزار سانتریفیوژ پیشرفته در طول و پس از پایان محدودیت‌های برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ در نظر گرفته شده بود.

سایت کوه کلنگ‌گاز دارای دو جفت ورودی است که به زیر پشته کوه منتهی می‌شوند. فرض بر این است که این ورودی‌ها به یک تأسیسات واحد راه دارند، اما این موضوع تضمین‌شده نیست. تخمین زده می‌شود که این تأسیسات حداقل ۱۰۰ متر زیر کوه قرار دارد. ارتفاع کوه ۱۶۰۸ متر از سطح دریا است. اختلاف ارتفاع بین ورودی شرقی و پشته کوه حدود ۱۴۵ متر است. اختلاف ارتفاع بین ورودی غربی و پشته حدود ۱۰۰ متر است. اختلاف ارتفاع حدود ۵۰ متری بین دو مجموعه ورودی نیز می‌تواند نشان‌دهده چندسطحی بودن این تأسیسات باشد.

اقدامات دفاعی فیزیکی عمدتاً شامل یک حصار امنیتی بزرگ و استحکام‌بخشی گسترده ورودی تونل است. در سال ۲۰۲۵، ایران شروع به ساخت یک حصار امنیتی دوگانه (فنس و دیوار) با مسیر گشت‌زنی در اطراف کل کوه و متصل به حصار امنیتی مجتمع هسته‌ای نطنز کرد. هر چهار ورودی تونل در یک کانال سنگی حفر شده‌اند. دو ورودی از چهار ورودی تونل دارای امتداد ورودی با استحکام‌بخشی بعدی هستند. این شامل لایه‌هایی از بتن و خاک بر روی ورودی‌های تونل است. از زمان جنگ‌ها، ایران به طور جزئی جفت ورودی‌های تونل شرقی را برای جلوگیری از دسترسی وسایل نقلیه زمینی پر کرده است، اما آن‌ها را به طور کامل مسدود نکرده است، همانطور که قبلاً در تونل ۲۰۰۷، تونل اصفهان یا تأسیسات غنی‌سازی زیرزمینی فردو مشاهده شده بود.

بر اساس ارزیابی‌های صرفاً از تصاویر ماهواره‌ای، هنوز مشخص نیست که کوه کلنگ‌گاز چه زمانی می‌تواند عملیاتی شود. همچنین با توجه به تخریب برنامه سانتریفیوژ ایران، از جمله توانایی ایران در ساخت قطعات سانتریفیوژ مورد نیاز برای یک کارخانه مونتاژ، مشخص نیست که آیا ایران هنوز قصد دارد یک تأسیسات مونتاژ در مقیاس بزرگ را نصب کند یا خیر. با این حال، اگر ایران شروع به بازسازی توانایی تولید سانتریفیوژ خود کند، می‌تواند برنامه‌ریزی کند که یک تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ کوچکتر را در کوه کلنگ‌گاز نصب کند که قادر به خدمت به یک برنامه تسلیحات هسته‌ای باشد. علاوه بر کارخانه مونتاژ سانتریفیوژ که در ابتدا برنامه‌ریزی شده بود، انتظار می‌رود فضای موجود در زیر کوه به اندازه‌ای بزرگ باشد که یک کارخانه غنی‌سازی سانتریفیوژ قادر به تولید اورانیوم با درجه تسلیحاتی را نیز در خود جای دهد. به احتمال زیاد به اندازه‌ای بزرگ است که فعالیت‌های خاص تسلیحات هسته‌ای مانند ساخت فلز اورانیوم با درجه تسلیحاتی و شکل‌دهی آن به اجزای تسلیحات هسته‌ای را نیز در خود جای دهد.

هرگونه عملیاتی ناگزیر با خارج ارتباط دارد، از جمله از طریق تجهیزات وارداتی، تأمین برق، تهویه، گرمایش، سرمایش، پرسنل ساخت‌وساز، پرسنل عملیاتی و تحویل‌ها. همه این ارتباطات با خارج، آسیب‌پذیری‌هایی را ایجاد می‌کنند که به نظر می‌رسد ایالات متحده و اسرائیل می‌توانند از آن‌ها بهره‌برداری کنند.

این سایت، در وضعیت فعلی خود، برای حمله یا خرابکاری نیروهای زمینی مناسب‌تر خواهد بود، مانند تخریب مرکز مونتاژ سانتریفیوژ پیشرفته، که طبق گزارش‌ها شامل مواد منفجره‌ای بود که در طول ساخت‌وساز به داخل تأسیسات آورده شده بود.

با این حال، آسیب‌پذیری‌هایی نیز ممکن است وجود داشته باشند که می‌توانند توسط سلاح‌های نفوذکننده عمیق به زمین از طریق حملات هوایی مورد بهره‌برداری قرار گیرند. این آسیب‌پذیری‌ها در نقشه‌های تأسیسات بهتر شناسایی می‌شوند. نقشه‌های تأسیسات کوه کلنگ‌گاز به طور عمومی دیده نشده‌اند، اما نقشه‌های دو سایت تونلی هسته‌ای برجسته دیگر ایران، فردو و شهید بروجردی، دیده شده‌اند. این دو تأسیسات تونلی توسط برنامه تسلیحات هسته‌ای آماد ایران ساخته شده و به ترتیب در ژوئن ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶ مورد حمله قرار گرفتند؛ هر دو نقشه تونل‌های تهویه را نشان می‌دادند و هر دو تأسیسات دارای تونل‌های تهویه بودند که مستقیماً در حملات هوایی هدف قرار گرفتند، نقطه‌ای ضعف که دسترسی داخلی بیشتری را برای سلاح‌های نفوذکننده به زمین فراهم می‌کرد.

همسو با حملات به این دو سایت، حمله به کوه کلنگ‌گاز می‌تواند خطوط تأمین برق ورودی روی زمین، محل تونل(های) تهویه یا تجهیزات، و ورودی‌های باز تونل را هدف قرار دهد. آخرین تصاویر از ۹ ژوئیه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که جفت ورودی‌های تونل غربی باز مانده‌اند، که آن‌ها را در برابر سلاح‌های دقیق یا عملیات زمینی که از طریق این تونل‌ها وارد تأسیسات می‌شوند، آسیب‌پذیر می‌کند. به نظر می‌رسد پدافند هوایی به راحتی قابل غلبه است، همانطور که حملات اولیه اسرائیل به مجتمع غنی‌سازی نطنز در ژوئن ۲۰۲۵ و دو حمله جداگانه در مارس-آوریل ۲۰۲۵ نشان داد. حملات هوایی که صرفاً ورودی‌های تونل مستحکم را هدف قرار می‌دهند، بدون اینکه امواج شوک یا تأثیر انفجار بر تأسیسات تأثیر بگذارد، احتمالاً فقط دسترسی ایران را به طور موقت قطع خواهد کرد و کوه کلنگ‌گاز را به لیست تأسیساتی اضافه خواهد کرد که باید به دقت برای تلاش‌های ایران برای بازیابی دسترسی تحت نظر باشند.

*متن فوق ترجمه کامل گزارش اندیشکده آمریکایی است.

پایان/

https://isis-online.org/isis-reports/what-to-know-about-pickaxe-mountain